Zestril (Λισινοπρίλη) – Πλήρης Οδηγός για Ασθενείς

Το Zestril περιέχει τη δραστική ουσία λισινοπρίλη και ανήκει στην κατηγορία των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE inhibitors). Χρησιμοποιείται ευρέως για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και για τη βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας σε ορισμένες καρδιακές παθήσεις.

Παρακάτω θα βρείτε αναλυτικές, φιλικές προς τον ασθενή πληροφορίες: πώς δρα, πώς απορροφάται/αποβάλλεται, πότε συνήθως λαμβάνεται, πιθανές αλληλεπιδράσεις (ιδίως με αλκοόλ και φάρμακα), ενδείξεις, οδηγίες δοσολογίας, ασφάλεια, πρακτικές συμβουλές, εναλλακτικές επιλογές και συχνές ερωτήσεις ειδικά για την αγορά στην Ελλάδα.

Βασικές πληροφορίες προϊόντος

Πώς δρα το Zestril (μηχανισμός δράσης)

Η λισινοπρίλη αναστέλλει το ACE (ένζυμο μετατρεπτικό της αγγειοτενσίνης). Κατά συνέπεια:

• Μειώνεται η παραγωγή αγγειοτενσίνης II, μιας ουσίας που συστέλλει τα αγγεία και αυξάνει την πίεση.
• Ενισχύεται η δράση της βραδυκινίνης (σε ορισμένο βαθμό), που συμβάλλει στη διαστολή των αγγείων.
• Αποτέλεσμα είναι η αγγειοδιαστολή και η πτώση της αρτηριακής πίεσης.

Επιπλέον, σε περιπτώσεις καρδιακής ανεπάρκειας, η μείωση της επιβάρυνσης στο καρδιαγγειακό σύστημα μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση των συμπτωμάτων και της ικανότητας άσκησης σε ορισμένους ασθενείς.

Φαρμακοκινητική (πώς συμπεριφέρεται στον οργανισμό)

Οι κύριες φαρμακοκινητικές πληροφορίες για τη λισινοπρίλη έχουν ως στόχο να σας βοηθήσουν να κατανοήσετε γιατί το φάρμακο λαμβάνεται συχνά μία φορά την ημέρα.

Απορρόφηση

• Η λισινοπρίλη απορροφάται από το πεπτικό.
• Σε γενικές γραμμές, η γαστρεντερική απορρόφηση μπορεί να επηρεάζεται ελάχιστα από την τροφή (βλ. παρακάτω ενότητα για φαγητό).

Κατανομή

• Κατανέμεται στο αίμα και στους ιστούς, με βασική φαρμακολογική δράση μέσω της αναστολής του ACE.
• Σε αντίθεση με κάποια άλλα αντιυπερτασικά, η δέσμευση σε πρωτεΐνες πλάσματος δεν αποτελεί το κεντρικό χαρακτηριστικό της ουσίας.

Μεταβολισμός

Η λισινοπρίλη είναι φαρμακολογικά δραστική και δεν μεταβολίζεται εκτεταμένα στο ήπαρ σε σχέση με άλλες κατηγορίες. Αυτό είναι ένα από τα σημεία που την κάνουν σχετικά «πρακτική» σε καθημερινή χρήση, με βασική προσοχή στη νεφρική λειτουργία.

Απέκκριση

• Η απέκκριση γίνεται κυρίως μέσω των νεφρών.
• Σε άτομα με μειωμένη νεφρική λειτουργία, μπορεί να απαιτηθεί προσαρμογή δόσης.

Χρόνος ημίσειας ζωής και διάρκεια δράσης

Η λισινοπρίλη έχει σχετικά παρατεταμένη διάρκεια δράσης, γι’ αυτό το φάρμακο συχνά χορηγείται μία φορά την ημέρα. Ωστόσο, η ακριβής διάρκεια και το αποτέλεσμα εξατομικεύονται ανάλογα με τη νεφρική λειτουργία και άλλους παράγοντες.

Τυπική χρήση και σε ποιες περιπτώσεις συνταγογραφείται

Το Zestril χρησιμοποιείται σε διάφορες καρδιαγγειακές καταστάσεις. Οι πιο συχνές ενδείξεις περιλαμβάνουν:

Ενδείξεις

• Αρτηριακή υπέρταση (ιδιοπαθής ή δευτεροπαθής σε επιλεγμένες περιπτώσεις), για έλεγχο της πίεσης.
• Καρδιακή ανεπάρκεια (συχνά σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα της καρδιακής ανεπάρκειας).
• Προστασία/μείωση κινδύνου μετά από ορισμένα καρδιαγγειακά συμβάντα ή σε ασθενείς με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, ανάλογα με την κλινική αξιολόγηση.

Η ακριβής ένδειξη και ο στόχος θεραπείας καθορίζονται από τον θεράποντα ιατρό με βάση το ιατρικό ιστορικό, τα συμπτώματα και τις εξετάσεις (π.χ. νεφρική λειτουργία, κάλιο, πίεση).

Πώς και πότε λαμβάνεται (timing)

Γενικά, η λισινοπρίλη λαμβάνεται από το στόμα μία φορά την ημέρα. Για καλύτερο έλεγχο:

• Επιλέξτε σταθερή ώρα κάθε μέρα.
• Αν σας προκαλεί ζάλη ή αίσθημα «χαμηλής πίεσης», συζητήστε με τον γιατρό το ενδεχόμενο να αλλάξετε την ώρα λήψης (π.χ. βραδινή λήψη), ανάλογα με την κατάσταση.
• Επιδιώξτε σταθερή πρόσληψη υγρών μέσα στη μέρα (χωρίς υπερβολές), ειδικά αν έχετε τάση αφυδάτωσης.

Παραλείψη δόσης

Αν παραλείψετε μια δόση, συνήθως:

• λαμβάνεται μόλις το θυμηθείτε, εκτός αν πλησιάζει η ώρα της επόμενης δόσης,
• δεν γίνεται διπλασιασμός της δόσης για να «αναπληρωθεί» η χαμένη.

Για πιο εξατομικευμένη καθοδήγηση, ακολουθήστε τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού και του φύλλου οδηγιών χρήσης.

Σχέση με το φαγητό (αλληλεπίδραση με τροφή)

Η λισινοπρίλη μπορεί να λαμβάνεται με ή χωρίς τροφή. Σε αρκετούς ασθενείς, το φαγητό δεν επηρεάζει σημαντικά τη συνολική δράση, όμως η ομοιομορφία βοηθά:

• Προτιμήστε να την παίρνετε πάντα με τον ίδιο τρόπο (π.χ. πάντα πριν ή πάντα μετά το γεύμα).
• Αν παρατηρήσετε ότι με συγκεκριμένα γεύματα σας «ρίχνει» η πίεση ή σας προκαλεί ενόχληση, ενημερώστε τον ιατρό.

Αλκοόλ και αλληλεπιδράσεις

Το αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει την πτώση της αρτηριακής πίεσης που προκαλούν οι ACE αναστολείς. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ζάλη, ορθοστατική υπόταση (πτώση πίεσης όταν σηκώνεστε), ή γενικό αίσθημα αδυναμίας.

• Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ και παρατηρήστε πώς αντιδρά το σώμα σας.
• Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην έναρξη της θεραπείας ή μετά από αλλαγή δόσης.

Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Ορισμένες συνδυαστικές θεραπείες απαιτούν προσοχή, κυρίως λόγω πιθανών επιδράσεων στην νεφρική λειτουργία ή στο κάλιο. Παρακάτω αναφέρονται συχνές κατηγορίες που χρειάζονται έλεγχο από τον θεράποντα ιατρό.

Φάρμακα που αυξάνουν το κάλιο

• Συμπληρώματα καλίου
• Καλιοσυντηρητικά διουρητικά (π.χ. σπιρονολακτόνη, επλερενόνη, αμιλορίδη)
• Ορισμένα υποκατάστατα αλατιού που περιέχουν κάλιο

Ο συνδυασμός μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπερκαλιαιμίας (υψηλό κάλιο).

Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ)

Φάρμακα όπως ιβουπροφαίνη, ναπροξένη ή άλλα ΜΣΑΦ μπορεί να μειώσουν την αντιυπερτασική δράση και σε ορισμένες περιπτώσεις να επιβαρύνουν τη νεφρική λειτουργία, ειδικά σε αφυδατωμένους ασθενείς ή σε ηλικιωμένους. Αν χρειάζεστε συστηματική λήψη ΜΣΑΦ, συζητήστε το με τον ιατρό.

Διουρητικά

Η ταυτόχρονη χρήση διουρητικών μπορεί να οδηγήσει σε υποογκαιμία/αφυδάτωση και να αυξήσει τον κίνδυνο υπότασης στην έναρξη. Μπορεί να απαιτηθεί προσαρμογή.

Άλλα αντιυπερτασικά

• Σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες για την πίεση, μπορεί να υπάρξει ενισχυμένη αντιυπερτασική δράση.
• Η ρύθμιση γίνεται με παρακολούθηση της πίεσης και των εργαστηριακών εξετάσεων.

Λιθίου

Σε ειδικές περιπτώσεις, η λισινοπρίλη μπορεί να επηρεάσει τη νεφρική κάθαρση του λιθίου, άρα χρειάζεται στενή παρακολούθηση. Επικοινωνήστε με τον ιατρό σας αν λαμβάνετε λίθιο.

Ασφάλεια και προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών

Όπως όλα τα φάρμακα, το Zestril μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες. Πολλοί ασθενείς δεν εμφανίζουν σημαντικά προβλήματα και επωφελούνται από την ομαλή ρύθμιση της πίεσης. Ωστόσο, είναι σημαντικό να γνωρίζετε τι να προσέχετε.

Συχνές ή σχετικά συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

• Βήχας (ξηρός, ερεθιστικός) – είναι ένα γνωστό χαρακτηριστικό των ACE αναστολέων.
• Ζάλη ή αίσθημα χαμηλής πίεσης, ιδιαίτερα στην έναρξη ή μετά από αλλαγή δόσης.
• Κεφαλαλγία ή γενική αδυναμία.
• Μικρές μεταβολές σε κρεατινίνη και ηλεκτρολύτες στις εξετάσεις.

Σημαντικές (σπάνιες αλλά σοβαρές) αντιδράσεις

• Αγγειοοίδημα (πρήξιμο προσώπου, χειλιών, γλώσσας ή δυσκολία στην αναπνοή): απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
• Σοβαρή υπερκαλιαιμία: μπορεί να εκδηλωθεί με αίσθημα αδυναμίας, μυϊκές ενοχλήσεις ή καρδιακές διαταραχές (συνήθως εντοπίζεται μέσω εξετάσεων).
• Προβλήματα απότομης πτώσης της πίεσης, λιποθυμικές τάσεις σε ευάλωτους ασθενείς.

Πότε να ζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

• Δύσπνοια, συριγμός, πρήξιμο στο πρόσωπο/λαιμό.
• Σοβαρή ζάλη ή λιποθυμική τάση.
• Ακανόνιστοι καρδιακοί παλμοί, έντονη αδυναμία ή σύγχυση.

Πρακτικές συμβουλές για ασφαλή και αποτελεσματική χρήση

• Μην παραλείπετε τους ελέγχους εργαστηριακών παραμέτρων: συνήθως παρακολουθούνται κρεατινίνη (νεφρική λειτουργία) και κάλιο.
• Ενημερώστε πάντα για όλα τα φάρμακα που παίρνετε (ακόμα και φυτικά ή συμπληρώματα), ειδικά για: διουρητικά, ΜΣΑΦ, συμπληρώματα καλίου.
• Ενυδάτωση: αν έχετε διάρροια/εμετούς ή έντονη ζέστη με αφυδάτωση, επικοινωνήστε με τον ιατρό σας—η δόση μπορεί να χρειάζεται προσωρινή αξιολόγηση.
• Αργή αλλαγή θέσης: σηκωθείτε σταδιακά από ξαπλωμένη/καθιστή θέση για να μειώσετε ζάλη από ορθοστατική υπόταση.
• Βήχας: αν εμφανιστεί ξηρός ενοχλητικός βήχας, μην τον αγνοήσετε. Συζητήστε το με τον γιατρό—σε πολλούς ασθενείς είναι διαχειρίσιμο ή μπορεί να χρειαστεί εναλλακτική θεραπεία.

Δοσολογία: γενικές πληροφορίες και πώς γίνεται η τιτλοποίηση

Η δοσολογία της λισινοπρίλης εξατομικεύεται ανάλογα με την ένδειξη, την ανταπόκριση της αρτηριακής πίεσης και την κατάσταση των νεφρών/ηλεκτρολυτών. Ο παρακάτω οδηγός είναι ενδεικτικός για να κατανοήσετε τη λογική της θεραπείας.

Γενική προσέγγιση

• Συνήθως ξεκινά με χαμηλότερη δόση και, ανάλογα με την ανταπόκριση, γίνεται σταδιακή αύξηση.
• Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε άτομα με:
  • μειωμένη νεφρική λειτουργία,
  • αφυδάτωση ή αυξημένο κίνδυνο υπότασης,
  • ταυτόχρονη χρήση διουρητικών,
  • ηλικιωμένους.

Σημεία παρακολούθησης

• Αρτηριακή πίεση (στο σπίτι και/ή στο ιατρείο).
• Νεφρική λειτουργία (κρεατινίνη).
• Κάλιο.

Για συγκεκριμένους αριθμούς δοσολογίας, ακολουθείτε πάντα τις ακριβείς οδηγίες του ιατρού και το φύλλο οδηγιών χρήσης του σκευάσματος που έχετε.

Οδηγίες για ασθενείς με ειδικές καταστάσεις

Νεφρική δυσλειτουργία

Επειδή η λισινοπρίλη αποβάλλεται κυρίως από τα νεφρά, σε μειωμένη νεφρική λειτουργία μπορεί να απαιτείται προσαρμογή δόσης και πιο στενή παρακολούθηση.

Ηλικιωμένοι

Οι ηλικιωμένοι μπορεί να είναι πιο ευάλωτοι σε ζάλη/πτώσεις πίεσης και σε διαταραχές ηλεκτρολυτών. Συνήθως εφαρμόζεται πιο προσεκτική τιτλοποίηση και έλεγχος.

Αφυδάτωση, διάρροια ή εμετοί

Αν συμβούν επεισόδια που μειώνουν σημαντικά τα υγρά του οργανισμού, αυξάνεται ο κίνδυνος υπότασης και μεταβολών στη νεφρική λειτουργία. Επικοινωνήστε με τον ιατρό σας για συμβουλές.

Εναλλακτικές επιλογές (σε γενικές γραμμές)

Αν το Zestril δεν είναι κατάλληλο (π.χ. λόγω ανεπιθύμητου βήχα, ευαισθησίας ή ειδικών κλινικών παραγόντων), υπάρχουν άλλες κατηγορίες φαρμάκων για την πίεση και την καρδιακή ανεπάρκεια. Παραδείγματα περιλαμβάνουν:

• ARBs (Ανταγωνιστές υποδοχέων της αγγειοτενσίνης II): συχνά αποτελούν εναλλακτική σε ασθενείς που δεν ανέχονται ACE αναστολείς.
• Αναστολείς διαύλων ασβεστίου (π.χ. αμλοδιπίνη).
• Θειαζιδικά/θειαζιδοειδή διουρητικά.
• Β-αναστολείς σε κατάλληλες ενδείξεις.
• Για καρδιακή ανεπάρκεια, ανάλογα με το προφίλ του ασθενούς, μπορεί να χρησιμοποιούνται και άλλες κατηγορίες που έχουν ένδειξη από κατευθυντήριες οδηγίες.

Η επιλογή εναλλακτικής θεραπείας εξαρτάται από τη διάγνωση, τα συνοδά φάρμακα, τις εξετάσεις και το ιστορικό.

Συμβατότητα με εξετάσεις και παρακολούθηση

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, μπορεί να απαιτηθούν επαναληπτικές αιματολογικές/βιοχημικές εξετάσεις. Συνήθως ελέγχονται:

• κάλιο
• κρεατινίνη και δείκτες νεφρικής λειτουργίας
• ενίοτε άλλες παράμετροι ανάλογα με το κλινικό προφίλ

Αγορά και νομικό/κανονιστικό πλαίσιο στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, τα αντιυπερτασικά όπως το Zestril διατίθενται σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο για τα φάρμακα. Για οποιαδήποτε διάθεση/παραγγελία μέσω διαδικτύου, εφαρμόζονται οι σχετικοί κανόνες για: τη νόμιμη διάθεση φαρμάκων, τη δραστική ουσία, τη κατηγορία του προϊόντος και την ταυτοποίηση ασθενών/συμμόρφωση όπου απαιτείται.

Η διαθεσιμότητα ενδέχεται να διαφέρει ανάλογα με την αγορά, την περιεκτικότητα και το τρέχον απόθεμα. Για αυτόν τον λόγο, είναι σημαντικό το ηλεκτρονικό φαρμακείο να ενημερώνει καθαρά για: διαθεσιμότητα, χρόνο παράδοσης και εναλλακτικές επιλογές σε περίπτωση προσωρινής εξάντλησης.

Πρόσφατες γενικές κατευθύνσεις (πρακτική λογική παρακολούθησης)

Σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, οι οδηγίες για την υπέρταση και την καρδιακή ανεπάρκεια δίνουν έμφαση σε:

• σταδιακή τιτλοποίηση και εξατομίκευση δόσης,
• εργαστηριακό έλεγχο (κάλιο/νεφρική λειτουργία),
• ενημέρωση του ασθενούς για πιθανά σημεία κινδύνου (π.χ. υπόταση, αγγειοοίδημα, υπερκαλιαιμία),
• συνδυασμούς φαρμάκων μόνο όταν υπάρχει σαφές κλινικό όφελος και παρακολούθηση.

Αν έχετε νέα συμπτώματα ή αλλάξατε πρόσφατα φάρμακα, ενημερώστε άμεσα τον θεράποντα ιατρό ώστε να ελεγχθεί αν χρειάζεται αναπροσαρμογή.

Διαθεσιμότητα και παράδοση (delivery) μέσω online φαρμακείου στην Ελλάδα

Το Zestril συνήθως διατίθεται σε διάφορες περιεκτικότητες. Σε ένα online φαρμακείο στην Ελλάδα, μπορείτε να περιμένετε:

• Εμφάνιση διαθέσιμου στοκ ανά περιεκτικότητα/τεμάχια.
• Υπολογισμό χρόνου παράδοσης βάσει περιοχής και διαθεσιμότητας.
• Παρακολούθηση αποστολής (σε πολλές περιπτώσεις), ώστε να ενημερώνεστε για την πορεία της παραγγελίας.
• Επικοινωνία για εναλλακτικές λύσεις σε περίπτωση προσωρινής μη διαθεσιμότητας.

Για να αποφευχθούν καθυστερήσεις, έχετε έτοιμα τα στοιχεία επικοινωνίας και τη διεύθυνση παράδοσης. Επίσης, διασφαλίστε ότι διαθέτετε σωστή ενημέρωση για τυχόν αλλαγές στη διεύθυνσή σας.

Χρήσιμες συμβουλές καθημερινότητας

• Μετρήσεις πίεσης: αν χρησιμοποιείτε πιεσόμετρο, καταγράψτε τιμές πρωί/βράδυ και σημειώστε τυχόν συμπτώματα (ζάλη, τάση λιποθυμίας).
• Επικοινωνία για παρενέργειες: μην διακόπτετε απότομα χωρίς οδηγία. Ο βήχας ή η ζάλη συχνά αξιολογούνται και ρυθμίζονται.
• Προσοχή σε αφυδάτωση: ιδιαίτερα σε καλοκαιρινές περιόδους στην Ελλάδα, σε παρατεταμένη ζέστη ή αυξημένη σωματική δραστηριότητα.
• Αν παίρνετε πολλά φάρμακα: δημιουργήστε πρόγραμμα λήψης (π.χ. σε ημερολόγιο ή εφαρμογή) για να μειώσετε πιθανότητα λάθους.

FAQ – Συχνές ερωτήσεις

1. Σε τι βοηθά το Zestril;

Βοηθά στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και μπορεί να χρησιμοποιείται σε καρδιακή ανεπάρκεια και σε επιλεγμένες καρδιαγγειακές καταστάσεις, όπου υπάρχει κλινικό όφελος.

2. Πότε θα δω αποτέλεσμα στην πίεση;

Συνήθως η αντιυπερτασική δράση μπορεί να γίνει αισθητή μέσα σε ημέρες, ενώ για πλήρη σταθεροποίηση συχνά χρειάζεται χρόνος τιτλοποίησης και τακτικών ελέγχων. Οι ακριβείς χρόνοι διαφέρουν ανά ασθενή.

3. Μπορώ να το παίρνω με φαγητό;

Σε γενικές γραμμές, το Zestril μπορεί να λαμβάνεται με ή χωρίς τροφή. Προτιμήστε να διατηρείτε σταθερή συνήθεια (κάθε φορά με τον ίδιο τρόπο).

4. Τι γίνεται αν πάθω ζάλη;

Η ζάλη μπορεί να σχετίζεται με πτώση της πίεσης, ειδικά στην έναρξη ή μετά από αλλαγή δόσης. Σηκωθείτε αργά, αποφύγετε απότομες κινήσεις και επικοινωνήστε με τον ιατρό σας αν επιμένει ή είναι έντονη.

5. Είναι φυσιολογικός ο ξηρός βήχας με ACE αναστολείς;

Ναι, ξηρός ερεθιστικός βήχας είναι μια γνωστή ανεπιθύμητη ενέργεια των ACE αναστολέων. Αν είναι επίμονος ή ενοχλητικός, ενημερώστε τον ιατρό σας για πιθανή εναλλακτική θεραπεία.

6. Μπορώ να πίνω αλκοόλ;

Η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει την πτώση της πίεσης. Προτιμήστε περιορισμό και ιδιαίτερη προσοχή, ειδικά στην αρχή της θεραπείας ή μετά από αλλαγή δόσης.

7. Με ποια φάρμακα πρέπει να προσέχω ιδιαίτερα;

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με ΜΣΑΦ (π.χ. ιβουπροφαίνη), συμπληρώματα καλίου, καλιοσυντηρητικά διουρητικά και άλλα φάρμακα που επηρεάζουν την νεφρική λειτουργία ή το κάλιο. Ενημερώστε τον ιατρό και τον φαρμακοποιό για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε.

8. Τι πρέπει να ελέγχω στις εξετάσεις;

Συνήθως ελέγχονται κάλιο και νεφρική λειτουργία (π.χ. κρεατινίνη), ειδικά στην αρχή ή όταν αλλάζει η δόση.

9. Αν χάσω μια δόση;

Πάρτε τη δόση μόλις το θυμηθείτε, εκτός αν είναι κοντά στην επόμενη. Μην διπλασιάζετε για να αναπληρώσετε.

10. Υπάρχουν εναλλακτικές σε περίπτωση ανεπιθύμητων ενεργειών;

Ναι. Αν το Zestril δεν είναι ανεκτό, ο ιατρός μπορεί να προτείνει εναλλακτικές κατηγορίες (π.χ. ARBs ή άλλα αντιυπερτασικά), ανάλογα με την κλινική εικόνα και τα εργαστηριακά ευρήματα.

Σημαντική υπενθύμιση

Οι πληροφορίες που διαβάσατε είναι γενικός οδηγός για την κατανόηση του Zestril (λισινοπρίλη). Η δική σας δόση, ο ρυθμός τιτλοποίησης και τα ελάχιστα απαιτούμενα εργαστηριακά ελέγχου καθορίζονται από τον θεράποντα ιατρό με βάση το ιστορικό σας. Αν έχετε αμφιβολίες ή εμφανίσετε συμπτώματα που σας ανησυχούν, επικοινωνήστε άμεσα με επαγγελματία υγείας.